له‌ فۆتۆگرافی جیهانییه‌وه‌

ئاڵڤین لەنگدن كۆبێرن ( Alvin Longdon Coburn )

ئاڵڤین لەنگدن كۆبێرن یەكێكە لەو فۆتۆگرافەرانەی لەسەدەی نۆزدەدا گۆڕانیان بەسەر بواری فۆتۆگرافی هێناوە.كۆبێرن ساڵی 1882 لە بۆستن لەدایك بووە، كاری فۆتۆگرافی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1899 كاتێك بۆ دیتنی ئامۆزاكەی سەردانی لەندەن دەكات و لەوێ خولیای وێنەگرتن دەبێت. كۆبێرن سەرەتای ساڵی 1902 ستۆدیۆیەك لە نیویۆرك دەكاتەوە، و دواتر ئاشنایەتی لەگەڵ فۆتۆگرافەری بەناوبانگ “ ئەلفرێد ستەیگلیتز” پەیدا دەكات و لەڕێگەی ئەویش ئاشنایەتی و دۆستایەتی لەگەڵ زۆر لە فۆتۆگرافەرەكانی ئەو سەردەمە پەیدا دەكات. پاش ئەوەی كۆبێرن زۆر كارامە دەبێت لەگەڵ هونەری فۆتۆگرافی ئەو سەردەمە و نوێكاری دەخاتە ناو ستایلەكان، ساڵی 1902 نیۆیۆرك بەجێ دەهێڵێت و دەچێتە شاری بەریتانیا و لەوێ تا رۆژانی كۆتایی ژیانی دەمێنێتەوە. لە بەریتانیا زۆر پێوەندی و دۆستایەتی لەگەڵ گرووپی هونەری تەكعیبی ئینگلیزی “ ENGLISH GROUP OF CUBISTS” كە پێیان دەگوترێ ڤیكتۆریەكان، پەیدادەكات و زۆر لەسەر ستایلی ڤیكتۆریەكان كاردەكات و سەركەوتنی گەورە بەدەست دێنێت.
كۆبێرن، سەرەڕای داهێنان و نوێكاریەكانی لە ستایلی AVANT-GARDE-ORIENTED “ “، نازناوێكی گەورەی بۆخۆی دروست كرد بە ئیش كردن لەسەر پۆرترێتی كەسایەتیە بەناوبانگەكانی ئەو سەردەمە، و هەموو ئەو پۆرترێتانەی لە ساڵی 1913 و ساڵی 1922 لە دوو بەرگی جیادا بە ناونیشانی مێن ئۆف مارك (MEN OF MARK ) بەچاپ گەیاند و بڵاویكردنەوە.

لوسین كلێرگ ( Lucien Clergue)

لوسین كلێرگ ساڵی 1934 لە شاری ئارلس لە دایك بووە. دوای ئەوەی قوتابخانەی ئامادەیی تەواو دەكات، لوسین كلێرگ دەستی كردووە بە كاری وێنەگرتن. لەساڵی 1954 یەكەم پیشانگای تایبەتی دەكاتەوە و تێیدا 50 پۆرترێتی ئەكتەرەكانی رۆڵی یۆلیۆس قەیسەریان نواندووە، نمایش دەكات. پاش ئەم پیشانگایە، ئەو زنجیرەیەك وێنەی وێرانكاریەكانی كاتی جەنگ، و زنجیرەیەك وێنەی ئاژەڵی مرداربوو (مردوو) بڵاودەكاتەوە. كلێرگ ساڵی 1956 دا زنجیرە وێنەی (پەیكەرە رووتەكانی زەریا) بڵاودەكاتەوە، بەم ئیشە كلێرگ ناوبانگی لە هەموو جیهان دەركرد. كلێرگ لە ساڵی 1957دا بە كۆمەڵە وێنەیەك بۆ روونكردنەوەی بابەتەكان لە كتێبی “MEMORABLE BODIES “ بەشداری كرد، ساڵی 1959 دەستی كرد بە كاركردنێكی وردی فۆتۆگرافی زۆنگاوەكان، دار و درەخت، و رووبارەكانی شاری (كەماڕگ)، لەم ئیشەیدا بابەتەكانی زۆر بە جوانی نیشان دەدات. كلێرگ ئیشی لەسەر شاری (ئارلس)یش كردووە و چەندەها زنجیرە وێنەی جۆراوجۆری لەمەڕ ئەم شارە بڵاوكردۆتەوە. كلێرگ چەند ساڵێك بە كامیراكەی چاودێری كارەكانی نیگاركێشی بەناوبانگ “پێكاسۆ”ی كردووە و وێنەی پیكاسۆی و لە كاتی ئیشكردندا گرتووە. هەروەها ئەو كاری وێنەگرتنی زۆرانبازی گا لە ویلایەتی ئەریزۆنا كردووە. لە ساڵی 1961 زۆر گەشتی ئەنجام داوە و لەوانە گەشتی بۆ نیویۆرك و لەوێ هۆڵی سەنتەری رۆكفیلەر بە وێنەكانی دەڕازێنێتەوە، دواتر ساڵی 1962 سەردانی بەرازیل دەكات و لە بەرازیلیا و ریۆ دی جانیریۆ دووبارە دەست بەكاركردن لەسەر زنجیرەیەكی نوێی “پەیكەرە رووتەكانی زەریا” دەكاتەوە. كلێرگ ساڵی 1971 فیلمێك لەمەڕ “پابلۆ پێكاسۆ”ی هاوڕێی ئەنجام دەدات.
لوسین كلێرگ ساڵی 1970 “RENCONTRES INTERNATIONALES DE LA PHOTOGRAPHIE” لە شاری ئارلس لە فەرەنسا دادەمەزرێنێت و وەك بەڕێوەبەری هونەری بۆ ماوەی 25 ساڵ كاری تێدا دەكات. لە ساڵی 1976 ەوە لە زانكۆی مارسیلیا وانە دەڵێتەوە، و ساڵی 1979 یەكەم كەس بوو بڕوانامەی دكتۆرا لە بواری فۆتۆگرافی وەربگرێ، و دواتر لە كۆلیژی نیویۆرك بۆ توێژینەوەی كۆمەڵایەتی دەستی بەوانە وتنەوە كرد. لوسین كلێرگ ساڵی 1980 ناونرا بە “ KNIGHT OF THE NATIONAL ORDER MERIT OF FRANCE “. كلێرگ ئێستا لە شاری ئارلس لە فەرەنسا ژیان بەسەر دەبات.

وه‌رگێڕانی : لیۆ